فایل صوتی سخنرانی پروین سلاجقه درباره غزلیات شمس

بخش اول از فایل صوتی سخنرانی دکتر پروین سلاجقه را با عنوان «گزاره‌های شاعرانه در غزلیات شمس» که در تاریخ ۱۳۸۶/۸/۳۰ در شهر کتاب مرکزی ایراد شده را می‌توانید از اینجا دریافت کنید.

 

صدای خط خوردن مشق

کتابی مفصل در شناخت بیشتر هوشنگ مرادی کرمانی

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- سلاجقه در این کتاب علاوه بر بررسی ساختار و تأویل آثار نویسنده «قصه‌های مجید» سعی کرده وجوه جهان‌بینی این نویسنده و همچنین چگونگی استفاده از زبان توسط او را مورد ارزیابی و تحقیق قرار دهد.

به تعبیری می‌توان این کتاب را کامل‌ترین کتاب درباره شخصیت و آثار مرادی کرمانی تاکنون دانست چون خواننده با مرور ضمنی این کار با چارچوب‌های ذهنی نویسنده‌ای آشنا می‌شود که یکی از محبوب‌ترین‌ها در ایران است. ادامه

بنفشه کوچولو

گفتگوی سایت ادبی «جن و پری» با پروین سلاجقه

خانوم سلاجقه، ما در نوروز امسال، در ویژه‌نامه‌ی سال نوی «جن و پری» شاهد بودیم که داستان کودکان «بنفشه کوچولو» نوشته‌ی شما به صورت اینترنتی منتشر شد. برای خود من که یک خواننده‌ی ادبیات هستم، این کار بدیع بود. من شما را بیشتر به عنوان یک منتقد ادبی می‌شناختم، نمی‌دانستم که کار کودک هم می‌کنید. می‌خواستم برای خواننده‌های وب‌سایت ما، از علاقه‌تان به ادبیات کودک و این که چرا به این شاخه از ادبیات کشیده شدید،‌ صحبت کنید.

برای خود من هم انتشار اینترنتی این کتاب در سایت ادبی «جن و پری» خوشحال کننده و جالب بود. چه از جنبه‌ی این که این کار کودکانه باشد یا نباشد. ولی واقعیت این است که من «بنفشه کوچولو» و متن‌های دیگری را که برای ادبیات کودک نوشته‌ام فقط متعلق به مخاطبین کودک نمی‌دانم. هرچند زبان و شیوه‌ی روایت یا برخی دیگر از عناصر داستانی در این آثار از حوزه‌ی ادبیات کودک انتخاب شده‌اند یا در سطوح اول ارتباط، مخاطبین کودک و نوجوانان را در نظر دارند اما به گروه سنی خاصی تعلق ندارند. به همین دلیل می‌توانم بگویم این کتاب‌ها با وجود این که از جهت زبان، فرم یا بخش‌هایی از محتوا ادبیات کودک به حساب می‌آیند، اما در عین حال فرامخاطب هستند و دغدغه‌های داستان‌نویسی و علاقه‌ی بیش از اندازه‌ی مرا به داستان‌نویسی به طور کلی نشان می‌دهند. ادامه

مجله روشنان، شماره چهارم، پاییز ۸۵

«از این باغ شرقی»

 

– به عنوان شروع، از چگونگی تالیف کتاب «از این باغ شرقی» بگویید.

پیش فرض تدوین چنین کتابی هم زمان با طرح مباحث یک سخنرانی، تحت عنوان نقد زیبایی شناختی در ادبیات کودک در ذهن من شکل گرفت. فکر می‌کنم حدود سال ۷۹ با ۸۰ بود که از طرفی کتاب ماه کودک و نوجوان برای یک سخنرانی دعوت شدم و چون انتخاب موضوع سخنرانی به خودم واگذار شد، این عنوان را پیشنهاد کردم. قبل از پرداختن به موضوع، تصور چندان گسترده و تئوریزه شده‌ای درباره آن نداشتم ولی وقتی به چند کتاب شعر کودک برای یادداشت‌برداری نکاتی مراجعه کردم. با ایده‌های فراوانی برای کار جدی‌تر در این باره روبه رو شدم. بعد از سخنرانی، عده‌ای از مستمعان مرا به تدوین مطلب در این باره تشویق کردند و بعدها در شورای مباحث نظری کانون این مسئله مطرح و موضوع جدی شد. هر چند در شروع کار تصور من بر این بود که در بخش نظریه‌های نقد شعر و داستان را با هم در یک کتاب تدوین کنم، ولی بعد از بادداشت‌برداری و درگیر بودن با متن کار، این فرضیه قابلیت اجرایی یافت و به دلیل گسترش دامنه بحث‌ها هر موضوع برای خودش هویت مستقلی پیدا کرد. از آنجا که در زمینه نظریه‌های نقد تا حدودی در کتاب قبلی خود «صدای خط خوردن مشق» مباحثی مختصر را مطرح کرده بودم، تصمیم گرفتم در این طرح، اول به مباحث نظری شعر بپردازم تا بعدها اگر فرصتی پیش آمد، نظریه‌های نقد داستان کودک و نوجوان را نیز تدوین کنم. ادامه

نیم‌سالانه زیباشناخت، شماره ۱۴، ۱۳۸۵

رئالیسم در ادبیات کودک و نوجوان

هنوز هم با این که حدود نود درصد از آثار داستانی به سبک رئالیستی نوشته می‌شوند، گریز از هنجار‌های رئالیسم و طرح دعاوی متعدد عليه آن، به یکی از بحث‌های رایج در دیدگاه‌های ادبی تبدیل شده است. بسیاری از نویسندگان و نظریه‌پردازان با توسل به ترفند‌های متفاوت – اعم از کارآمد و ناکارآمد – در پی آن‌اند که از اتهام رئالیست‌نویسی و پرداختن به عنصر ظاهر از مد افتاده‌ی رئالیسم دامن برچینند. اما پس از تمامی این تلاش‌ها، آنچه که قطعا از نظر پنهان نمی‌ماند این است که تمامی سبک‌های نوشتاری در عین گریز از رئالیسم، پس از افت و خیز‌های فراوان سرانجام به آغوش آن باز می‌گردند تا به گونه‌ای در خدمت اهداف آن قرار گیرند. قبل از پرداختن به محور‌های این بحث ذکر تاریخچه‌ای مختصر از شکل‌گیری رئالیسم، به عنوان یک مکتب ادبی مطرح، ضروری به نظر می‌رسد. ادامه

جایزه کتاب سال ۱۳۸۶

با برگزیدگان کتاب سال ۱۳۸۶

– از دوران نویسندگی‌تان بگویید.

هنر و ادبیات را از دوره دبستان دوست داشتم. در دبیرستان در زمینه ادبیات بسیار فعال بودم و سرودن شعرهای اولیه خود را از آن دوره شروع کردم. تالیفاتم از دوره‌ای که دانشجوی دکتری بودم شروع شد. اولین کتابم را در سال۱۳۷۷ نوشتم که کتابی فانتزی و داستان آن ظاهرا برای کودکان اما در حقیقت فرامخاطب بود و همان سال، کتاب سال زیست محیطی شد. دومین کتابم که کتاب درسی دانشگاهی شد، با عنوان «درآمدی بر زیبایی شناسی شعر» بود. کتاب سوم نیز یک داستان فانتزی بود به نام «بنفشه کوچولو» که داستان‌های سمبلیک دارند؛ این کتاب نیز با استقبال خوبی روبه‌رو شد. در همین سال‌های دانشجویی کتاب دیگری نوشتم به نام «صدای خط خوردن مشق» که در واقع اولین فعالیت جدی من در زمینه نقد و نقدی ساختاری و تاویلی آثار هوشنگ مرادی کرمانی بود. این کتاب با استقبال خوبی روبه‌رو شد و من را به عنوان منتقدی که دیدگاه مدرن در نقد دارد و سعی می‌کند براساس معیار نقد امروز، علمی کار کند معرفی کرد. ادامه

پروین سلاجقه

گفت‌وگوی مجله الکترونیکی «وازنا» با پروین سلاجقه

– در رویارویی با متن چه مؤلفه‌هایی را در نظرمی‌گیرید و نقش منتقد در معرفی ارزش‌ها و دنیای ناشناخته‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی متن تا چه اندازه‌ای مفید است؟

مهم‌ترین مسئله‌ای که در رویارویی با متن برای من اهمیت دارد درگیری با جهان متن و دریافتن زیبایی و کلیت یک‌پارچه آن است و پس از آن تلاش برای روشن سازی سازو کار عناصر و ارزش‌ها و درنتیجه شناختن مناسبات جهان درونی آن. به‌نظر من پس از این مراحل است که داوری نظام‌مند و منصفانه شکل می‌گیرد.
ادامه

شاملو، شاعر هذیان‌ها و خواب‌ها

– خانم سلاجقه، چگونه به فكر نقد و بررسی شعر شاملو افتادید و كتابی را به این مسئله اختصاص دادید؟

واقعیت این است كه دغدغه نقد شعر معاصر، به صورت جدی از كلاس های نقد ادبی ام در دانشگاه شروع شد. در این كلاس ها تلاش من این است كه دانشجویان را با نظریه های ادبی و رویكردهای نقد مدرن آشنا كنم و به طور عملی شیوه نقد رمان و شعر كلاسیك و معاصر را تدریس كنم. در یكی از این كلاس ها در سال ،۸۱ در یك جلسه به نقد و بررسی دو شعر از شاملو پرداختم و سعی كردم علاوه بر به كارگیری رویكردهای نقد شعر، زیبایی و تباین موجود در فضاسازی را در ساختار این در شعر نشان بدهم. سپس نتیجه این جلسه را به صورت یك مقاله تحت عنوان «تاملی زیباشناختی بر فضاسازی در شعر معاصر» برای چاپ در اختیار سرویس هنری روزنامه ایران قرار دادم. ادامه

احمد شاملو

پروین سلاجقه و نقد اشعار شاملو

پروین سلاجقه، نسخه نمونه خوانى شده کتاب «امیرزاده‌ی کاشى‌ها» نقد اشعار احمد شاملو را تا پایان هفته آتى به انتشارات مروارید مى‌سپارد. این کتاب ۷۰۰صفحه اى، منتخب کلیه اشعار شاملو را نقد و بررسى مى کند. به گفته سلاجقه «امیرزاده کاشى‌ها» در ده فصل با عناوین «ویژگى ها و سبک شعر شاملو»، «سروده هاى اجتماعى»، «هذیان ها»، «منظومه ها»، «شبانه ها»، «عاشقانه ها»، «مرثیه ها»، «سروده هاى نوستالژیک»، «اندیشه هاى فلسفى» و «سفر در شعر شاملو» اشعار این شاعر را از مناظر مختلف نقد کرده و مورد بررسى قرار داده است. این مولف در تالیف کتاب یاد شده، اشعار موجود در کتاب مجموعه آثار شاملو (دفتر یکم) را به بوته نقد هاى جامعه شناسى، ادبى و روانشناختى گذاشته و آنها را از دیدگاه هاى مرسوم زبان شناسانه نیز بررسى کرده است. ادامه

انگاره‌های‌ کهن‌الگویی در دو منظومه کودکانه فولکلوری از احمد شاملو

استفاده از انگاره‌های فرهنگ مردم، یکی از مهم‌ترین شگردهای غنی‌سازی ابعاد معنایی زبان ادبی‌ است که در تمامی دوره‌های تاریخ به وسیله‌ی شاعران و نویسندگان به کار گرفته‌ شده است. پی‌گیری و تحلیل‌ این‌ انگاره‌ها در آثار شاخص ادبی، چگونگی تأثیر آن‌ها را در شکل‌دهی فرهنگ مردم در هر دوره نمایش می‌دهد. علاوه بر آن در سال‌های اخیر توجه دانشمندان علوم انسانی به اساطیر قومی‌ و نقش آن‌ها در معنابخشی به فرهنگ در جوامع، راه‌های تازه‌ای به سوی شناخت بهتر آثار فرهنگی و درک متون ادبی و هنری گشوده است؛ به گونه‌ای که امروزه پژوهشگران علوم انسانی از کشفیات‌ مردم‌شناسی‌ برای تفسیر آثار ادبی براساس الگوهای نقد اسطوره‌ای به دستاوردهای قابل توجهی دست پیدا کرده‌اند؛ «به‌ویژه، برجسته‌ترین عضو مکتب انگلستان سر جیمز فریزر، که اثر ماندگارش، شاخ زرین، تأثری عظیم‌ بر‌ ادبیات قرن بیستم داشته است. کتاب فریزر مطالعه‌ی تطبیقی ریشه‌های بدوی مذهب و جادو، مناسک و اسطوره را مد نظر دارد و بر شباهت اساسی نیازهای اصلی انسان در همه جا و همه‌ی‌ زبان‌ها‌، و به ویژه نحوه‌ی انعکاس این نیازها در سرتاسر اساطیر کهن تأکید دارد.۱‌‌» ادامه