جایزه کتاب سال ۱۳۸۶

با برگزیدگان کتاب سال ۱۳۸۶

پروین سلاجقه در سال ۱۳۴۰ در شهر بافت از توابع کرمان به دنیا آمد و تا سن ۱۳ سالگی در آن‌جا زندگی کرد. پس از آن به کرمان رفت و تا ۱۸ سالگی در آن شهر ماند. وی دوره ابتدایی و راهنمایی را در همان شهر گذراند و دوره دبیرستان را در در مدارس بهمن یار و دانشسرای مقدماتی دختران طی کرد.

در سال ۱۳۶۵ در مقطع کارشناسی در رشته ادبیات فارسی وارد دانشگاه‌تربیت معلم شد و در سال ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۶ دوره کارشناسی ارشد را در همان رشته در دانشگاه آزاد اسلامی گذراند وی در سال ۱۳۷۶، بعد از ورود به دانشگاه علوم تحقیقات در مقطع دکتری. در سال ۱۳۸۰ موفق به اخذ مدرک در رشته ادبیات فارسی شد.

وی هم‌اکنون عضو هیات علمی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز است و به عنوان استادیار با دانشگاه‌های دیگر همکاری دارد و به عنوان راهنما و مشاور در پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد فعالیت می‌کند.  

درپی برگزیده شدن کتاب «از این باغ شرقی» به عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی در سال ۱۳۸۶، با «پروین سلاجقه» گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که می‌خوانید.

برآورد زمان مطالعه:‌ ۴ دقیقه

از دوران نویسندگی‌تان بگویید.
هنر و ادبیات را از دوره دبستان دوست داشتم. در دبیرستان در زمینه ادبیات بسیار فعال بودم و سرودن شعرهای اولیه خود را از آن دوره شروع کردم. تالیفاتم از دوره‌ای که دانشجوی دکتری بودم شروع شد. اولین کتابم را در سال۱۳۷۷ نوشتم که کتابی فانتزی و داستان آن ظاهرا برای کودکان اما در حقیقت فرامخاطب بود و همان سال، کتاب سال زیست محیطی شد. دومین کتابم که کتاب درسی دانشگاهی شد، با عنوان «درآمدی بر زیبایی شناسی شعر» بود. کتاب سوم نیز یک داستان فانتزی بود به نام «بنفشه کوچولو» که داستان‌های سمبلیک دارند؛ این کتاب نیز با استقبال خوبی روبه‌رو شد. در همین سال‌های دانشجویی کتاب دیگری نوشتم به نام «صدای خط خوردن مشق» که در واقع اولین فعالیت جدی من در زمینه نقد و نقدی ساختاری و تاویلی آثار هوشنگ مرادی کرمانی بود. این کتاب با استقبال خوبی روبه‌رو شد و من را به عنوان منتقدی که دیدگاه مدرن در نقد دارد و سعی می‌کند براساس معیار نقد امروز، علمی کار کند معرفی کرد.

بعد از این کتاب، پایان نامه دکتری را شروع کردم و به موضوعات زبان شناسی همگانی، نشانه شناسی و بحث‌هایی وارد شدم که به من کمک کرد تا بتوانم با دانش روز در زمینه نقد آشنا شوم. این پایان‌نامه یکی از جدی‌ترین کارهای من بود و زحمت زیادی برای انجام آن متقبل شدم و هم‌اکنون با عنوان «فرهنگ تحلیلی متیف، نشانه و نماد» آماده چاپ است.

همزمان با این کار، فعالیت‌های جدی‌تری را شروع کردم. مثل نوشتن مقالات متعدد در جراید و مجلات و فصل‌نامه‌های تخصصی. فعالیت‌هایم در زمینه نقد و نظریه ادبی در نقد شعر و رمان و در زمینه ادبیات کودک ادامه پیدا کرد. سپس مجموعه نقدی به نام «نقد شعر معاصر» را انجام دادم که اولین شماره این مجموعه با عنوان «امیرزاده کاشی‌ها» -که نقد شعر احمد شاملو بود- به چاپ رسید.
همزمان با چاپ این کتاب، در نخستین جایزه نقد ادبی ایران و منتقد برتر ایران، از طرف خانه نقد ایران و بنیاد هنرمندان و نویسندگان، در زمینه نقد شعر معاصر و کهن جایزه دریافت کردم. سپس کتابی از من به نام «از این باغ شرقی» به چاپ رسید که حاصل تلاش‌های زیاد من در چند سال گذشته بوده است.

كارهایی هم در دست چاپ دارید؟
بله، به این‌ترتیب که می‌گویم:
۱- دومین شماره از نقد شعر معاصر (شعر فروغ فرخزاد)
۲- فرهنگ تحلیلی متیف، نشانه و نماد در شعر سبک هندی
۳- مجموعه نقد شعر که در مرحله نهایی چاپ است
۴- مجموعه مقالات در زمینه نقد شعر
۵- مجموعه نقد مقالات رمان
۶- کتاب دیگری با عنوان «دنیای قشنگ پوپو» که فانتزی است و تعداد زیادی مقاله.

دلیل گرایش شما به رشته ادبیات و محورهایی که کار کرده‌اید، چیست؟
ادبیات با من به دنیا آمد و بخشی از وجود من است. بنابراین، از زمانی که خود را شناخته‌ام، ادبیات با من بوده است. به هنر هم علاقه‌مندم و همیشه دوست داشته‌ام در یکی از این دو رشته ادامه تحصیل بدهم. هرچند در دوره متوسط رشته تجربی را خوانده‌ام اما علاقه‌ام به ادبیات، من را به این وادی کشاند و همین باعث شد که با وجود سختی‌ها و مشکلاتی که داشتم، نه تنها در ادبیات بلکه در فلسفه، زبان و روان‌شناسی هم پیش بروم.

آثار شما چقدر بر مخاطبانتان موثر بوده است؟
خوشبختانه انعکاس و بازتاب کارهایم رضایت بخش بوده و باعث تشویق من برای ادامه کار و ارایه آثار دیگر شده است.

بعد از اتمام کار، آسیب‌شناسی هم می‌کنید؟
بله، در حقیقت همیشه در حال آسیب‌شناسی کارهایم هستم. زمانی که مشغول نوشتنم با همه وجود می‌نویسم و در آن غرق می‌شوم و در عین حال، لذت می‌برم. اما بعد از چاپ نسب به آنچه نوشته‌ام دیدی انتقادی دارم و در این مورد سخت‌گیرتر از دیگرانم. توجه به جنبه‌های منفی کار، جنبه مثبت را در کارهای بعدی زیاد می‌کند.

مطالعات جانبی شما بیشتر در چه موضوعاتی است؟
بسیار گسترده است. از کودکی کتاب خواندن را دوست داشتم و در دوره راهنمایی هرچه به دستم می‌رسید می‌خواندم و الان به شعر، رمان، دانش نقد ادبی کلاسیک و مدرن علاقه‌مندم.

در زندگی نویسندگی شما، چه کسانی یا چه چیزهایی موثر بوده‌اند؟
افراد زیادی تاثیرگذار بوده‌اند. معلمانم که در این زمینه بسیار مشوقم بودند. پدرم اهل مطالعه بود و کتاب برایمان ارزش خاصی داشت و این موضوع، راهی را که امروز در آن قرار گرفته‌ام، آماده می کرد. در دوره متوسطه، یکی از دبیرانی که تاثیر بسیاری در کارم داشت، آقای توحیدی در کرمان بود که بعدها مجموعه شعری از وی به چاپ رسید به نام «یادها و دادها» و از من خواست که مقدمه‌ای را برای این کتاب بنویسم و در نهایت، همسرم که همیشه مشوق و همراهم است.

درباره کتاب اخیرتان به نام «نظریه‌های نقد شعر کودک و نوجوان» توضیح دهید؟
در این کتاب نظرم بر این بوده که نگرش‌های نقد علمی به ادبیات کودک، باید نظام‌مند باشد و به طور کلی، نظریه‌های نقد در خدمت کودک و نوجوان است. تئوری عامی است که بخش اصلی آن مبتنی بر پیش فرض‌های نظریات ادبی از کلاسیک تا مدرن را تشکیل می‌دهد و بخش‌هایی هم تندروی‌هایی است که بعد از بررسی زیاد، در شعر کودک و نوجوان به آن‌ها دست پیدا کرده‌ام و در این کتاب به صورت ابزارهای نظری معرفی شده است.

وضعیت شعر کودک و نوجوان را چگونه می‌بینید؟
در گذشته با فقر زیادی روبه‌رو بودیم. البته نگاه تاریخی من به قضیه نگاهی فرعی است. در کتاب یاد شده نگاه اصلی‌ام این بوده که از بین متن‌های موجود، تئورهایی را بیرون بکشم و در صفحات ابتدایی آن از بخش گفتاری در آسیب شناسی کودک و نوجوان نوشته‌ام. در حقیقت، مدت زیادی نیست که شعر کودک و نوجوان در ایران رسمی شده و هویت پیدا کرده و این مربوط به نیم قرن می‌شود.

شعر کودک و نوجوان افت و خیزهایی داشته و آسیب‌های جدی دیده است. یکی از این آسیب‌ها این است که شعر کودک و نوجوان از طرف یک بزرگسال نوشته می‌شود و بنابراین، حامل پیام‌های بزرگسالانه است و ایدئولوژی بزرگ سالانه به شدت بر آن حاکم است. آسیب دیگر آن این است که حدود ۹۰ درصد شعرها کوششی است نه جوششی. شاعران خود را ملزم می‌کنند که به کودکان آموزش دهند و این باعث می‌شود که از بحث شعر درآیند. باید بدانیم که درون مایه شعر کودک در ایران به شدت تعلیمی است. وقتی شعر به طور کلی هدفمند می‌شود، از شعریت خود دور می‌افتد.

فکر یا پروژه جدیدی در این زمینه دارید؟
ایده‌های جدیدی دارم، اما نخست باید کارهای نیمه تمام را در حوزه نقد تمام کنم و بعد، می‌خواهم رمان و شعر بنویسم.
 
 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *